Foto:

'Oostblokarchitectuur' in Zwijndrecht

Maurice de Jongh

Historisch Zwijndrecht

Wie op zoek gaat naar de 'plattenbau', die soms wat denigrerend 'Oostblokarchitectuur' genoemd wordt, hoeft niet per definitie af te reizen naar de voormalige socialistische wereld.

ZWIJNDRECHT - De bouwsels in deze stijl kenmerken zich door eentonigheid en voelen massaal aan door het veelvuldig gebruik van beton. In Berlijn vinden we in het oostelijke deel hele wijken met deze enorme flats, die soms wel twintig verdiepingen tellen met op elkaar gestapelde geprefabriceerde woningen.

Een voordeel van dit bouwprincipe is, dat je in deze flats op een relatief klein oppervlak veel mensen kwijt kan. Bovendien zijn de bouwkosten laag, immers worden de woningen in de fabriek grotendeels in elkaar gezet. Ook hebben alle woningen zo goed als dezelfde indeling. Ze worden als het ware in elkaar geklikt. Om die reden spreken we ook wel van systeembouw. Ook in Zwijndrecht is deze vorm van architectuur toegepast vanaf de jaren zestig. Dit is niet zo gek. In deze jaren kende de gemeente namelijk een enorm tekort aan woningen als gevolg van de dijksanering, die inmiddels begonnen was. Daarnaast was er sprake van een groeiend aantal inwoners. Er moesten nieuwe huizen gebouwd worden en snel ook. Het Zwijndrechtse Schokbeton zag hier wel brood in en ontwikkelde samen met de Dordtse aannemer Van Wijnen een bouwsysteem dat geïnspireerd was op de Oost-Europese plattenbau. In de fabriek geprefabriceerde bouwelementen werden met speciale transporten naar de bouwplaats gebracht en daar gemonteerd en aansluitend door een kraan op hun plek gehesen. Vooral deze kraan was van belang, want hierdoor konden maar liefst driehonderd woningen per jaar worden opgeleverd. In de jaren 1965 tot 1967 werden dan ook ruim zeshonderdvijftig woningen met de bouwmethode van Schokbeton-Van Wijnen gebouwd. Het ging hierbij om 216 woningen aan het Vink- en Ooievaarsplein, nog eens 204 woningen aan het Fazant- en Leeuwerikplein en tot slot 232 woningen aan het IJsvogelplein.

Omdat het hier vooral sociale woningbouw betrof, kregen de drie grote Zwijndrechtse woningbouwverenigingen (waarvan twee nu Woonkracht10 vormen en de derde Trivire) het beheer over de woningen. Op de zijgevels kregen de flats allerlei geometrische figuren aangemeten, zodat zij bekend kwamen te staan als de 'driehoek', de 'kegel' en de 'cirkel'. Al sinds de oplevering vonden de woningen gretig aftrek bij de Zwijndrechtenaren en ook vandaag de dag zijn de woningen onder startende huurders nog razend populair. Een deel van de flats is onlangs gerenoveerd en gemoderniseerd, waarmee zij er ook de komende vijftig jaar weer tegen aan kunnen. Bron: Noor Mens, ZZDP Architecten Ondernemers (Rotterdam 2004).

 

Meer berichten