De eerst geschonken hensbeker dateert uit 1723 en werd geschonken door de toenmalige dijkgraaf Johan Diederik Pompe van Meerdervoort.
De eerst geschonken hensbeker dateert uit 1723 en werd geschonken door de toenmalige dijkgraaf Johan Diederik Pompe van Meerdervoort. (Foto: )

Historisch Zwijndrecht: het Hoogheemraadschap (II)

Door: Clement Blacquiere

De glascollectie

In een vorige bijdrage werd het werk van het hoogheemraadschap belicht. Dit college zorgde ervoor dat al meer dan 600 jaar onze dijken in optimale staat bleven. Als nalatenschap van het hoogheemraadschap zijn nog enkele monumenten bewaard gebleven, zoals bijvoorbeeld het kasteel van Rhoon.

ZWIJNDRECHT - In Zwijndrecht is niets meer over, geen buitenplaats Meerdervoort, geen Develstein, alleen de boerderij 't Hoff, die in 1945 na een brand opnieuw is opgebouwd, herinnert nog aan die tijd. Een nalatenschap die grotendeels nog wel bestaat, is de glascollectie. Het dijkcollege van het hoogheemraadschap kwam regelmatig bij elkaar, niet alleen om te vergaderen, maar ook om met elkaar te eten en te drinken. Deze gelegenheden werden ook wel de zogenaamde 'Heerlijcke Maaltijden' genoemd. Hiervoor werden goede locaties uitgezocht, zoals het Wapen van Rijsoord en de Stenen Kamer, die tegenover het huis Meerdervoort stond. In de Stenen Kamer, de plaats waar het meest vergaderd werd, bewaarde het dijkcollege het archief: 'de Documenten, Reeckeningen en Resolutieboeken van de Swindregtsewaard'. Ook werden daar de glazen bewaard.

Erfgoed

De traditie uit de 16e eeuw schreef voor dat bij belangrijke gebeurtenissen een sierglas geschonken moest worden, vergezeld van een spreuk. Op 30 oktober 1723 schonk de dijkgraaf Johan Diederik Pompe van Meerdervoort het eerste glas met daarop het wapen van 'den Swyndregtsenwaard'. Dit was het begin van een eeuwenlange traditie. Besloten werd dat ieder nieuw lid de verplichting kreeg een glas te schenken. Alle schenkingen van de glazen werden opgetekend in het 'Wapenboek'. Naast de afbeeldingen van de glazen, staan hierin ook het familiewapen van de schenker, de naam en geboortedatum, de functie bij het waterschap, het jaar van benoeming en het opschrift op het glas. Het wapenboek vermeldt 62 glazen. Een bijzonder glas is de 'Hensbeker': een grote bokaal, die een nieuw lid moest leegdrinken (inhoud meer dan 1 liter). Dit noemde men verhensen of verhansen: een teken van onderlinge liefde, trouw, eendracht en lotsgemeenschap.

De glazen nu

De vergaderingen en de maaltijden in de Stenen Kamer hebben tot 1842 geduurd. Hierna vergaderde men bij een van de leden. De glazen werden opgeslagen bij de secretaris. Het laatste glas van het Hoogheemraadschap dateert uit 1951. Toen het Hoogheemraadschap werd opgeheven in 1955 ging de traditie gewoon door. De glascollectie is nu ondergebracht bij het waterschap Hollandse Delta in Barendrecht. De collectie bestaat uit 32 glazen.

Bron: C.Y.A. Camphuis-Haakman, De glascollectie van het waterschap IJsselmonde (Barendrecht 1992).

Historische Vereniging Zwijndrecht: De Vergulde Swaen, Rotterdamseweg 53-55, 3332 AC Zwijndrecht, tel. 078-6125681. Website: www.swaen.org

Meer berichten