Deze foto is in 1938 gemaakt op het Raadhuisplein van Zwijndrecht.
Deze foto is in 1938 gemaakt op het Raadhuisplein van Zwijndrecht. (Foto: )

Schuilen voor gevaar

Voor het dreigende gevaar van een oorlog zijn vlak voor, maar ook tijdens de Tweede Wereldoorlog heel veel bunkers en schuilkelders gebouwd. De schuilkelders hebben voor de veiligheid van de burgers in die jaren veel bijgedragen.

Door Clement Blacquière

Zwijndrecht - Na de oorlog bestond de angst dat er een nieuwe oorlog zou uitbreken. Deze periode werd de Koude Oorlog genoemd en duurde ongeveer van 1948 tot 1989. Om hierop voorbereid te zijn werd de BB (Bescherming Burgerbevolking) in 1952 opgericht met als taak de bevolking te helpen bij rampen en tevens voorlichting te geven. Bestaande bunkers werden heringericht voor opslag van munitie of gebruikt voor communicatie, zoals de grote Seyss-Inquart bunker in Den Haag op het landgoed Clingendael die jarenlang de commandobunker van de Koninklijke Landmacht was. Er kwamen veel bouwactiviteiten op gang ter bescherming van de bevolking.

In grote steden werden schuilkelders gebouwd, geschikt voor 50 tot 100 personen. In Rotterdam is er nog een grote atoombunker te zien. Aan de Westzeedijk bij de Kunsthal is in 2015 de bunker opgeknapt en nu worden er exposities in gehouden. Maar om een groter aantal mensen te beschermen, werd bedacht om gecombineerde bouwwerken te maken, b.v. gekoppeld aan een parkeergarage of een station. Een hele grote ruimte werd in 1979 aan het Amsterdamse Metrostation Weesperplein gekoppeld. De ongebruikte metrotunnel onder het perron bood plaats aan 12.000 personen! Tot 1991 is deze ruimte onderhouden, maar in 2009 ontmanteld. Onder het ziekenhuis Westeinde in Den Haag werd een noodziekenhuis gemaakt voor ca. 800 bedden. Zo zijn er nog tientallen voorbeelden te noemen.

Ook in Zwijndrecht waren schuilkelders aanwezig. Ze werden gemaakt door het bekende Zwijndrechtse bedrijf Schokbeton. Het bedrijf gaf veel voorlichting en demonstraties over schuilkelders. In een brochure werden voorbeelden gegeven hoe men ze gemakkelijk kon toepassen voor zowel privégebruik als ook voor grotere groepen personen. De ronde segmenten, waaruit de schuilkelder bestond, konden door middel van bouten aan elkaar worden gekoppeld, zodat de grootte kon variëren. Als prijsindicatie werd genoemd een bedrag tussen 30 en 50 gulden per zitplaats. De bijgaande foto uit 1938 is gemaakt op het Raadhuisplein van Zwijndrecht. Het onderschrift bij de foto luidde: "De schuilkelders hebben wij in alle onderdelen genormaliseerd en kunnen vlug geleverd worden. Hiervan hebben wij een speciale brochure uitgegeven, welke wij op aanvrage gaarne toezenden." Het is bekend dat de oprichter van Schokbeton, de heer Lieve, een exemplaar in de tuin van zijn huis aan de Lindelaan liet aanbrengen. Ook bij de burgemeesterswoning, villa Berta, aan de Bruïnelaan was een schuilkelder aanwezig. Ook bevonden zich schuilkelders op de Ringdijk en een grote op het plein van de Julianaschool. (Bronnen: HVZ, Bas Los)

Meer berichten