In het midden de Kerkstraatschool; een van de scholen die de deuren moest sluiten tijdens de Spaanse griep. (Foto: Collectie HVZ)
In het midden de Kerkstraatschool; een van de scholen die de deuren moest sluiten tijdens de Spaanse griep. (Foto: Collectie HVZ) (Foto: )

Historisch: De Spaanse griep kostte veel levens, ook in Zwijndrecht

Zwijndrecht - Wat kunnen we leren van virussen en ziektes die de wereld treffen? Daarvoor moet je in de geschiedenis duiken. De Spaanse griep eiste ook levens in Zwijndrecht.

Door Maurice de Jongh

Uitbraken van virussen en ziekten ontwrichten hele samenlevingen. Pestuitbraken hebben sinds de veertiende eeuw het leven van honderdduizenden mensen gekost. Ook de cholera kon in de negentiende eeuw razendsnel toeslaan en duizenden levens opeisen. Begin dit jaar dook een nieuw virus op: covid-19 of het coronavirus. De wereld stond op zijn kop, de samenleving was totaal ontregeld. Helaas stierven (en sterven nog iedere dag) veel mensen ten gevolge van het virus. In deze tijden blijkt het vaak nuttig terug te kijken. Hoe ging men vroeger om met deze allesvernietigende virussen? Om een antwoord te geven op deze vraag kijken we naar de Spaanse griep, die ongeveer een eeuw geleden veel levens kostte - ook in Zwijndrecht.

Eerste Wereldoorlog

De Spaanse griep stak de kop op aan het einde van de Eerste Wereldoorlog. De ziekte ontstond waarschijnlijk in een legerhospitaal in Frankrijk. Na de overgave van de Centralen, waartoe onder meer Duitsland en Oostenrijk behoorden, keerden de troepen huiswaarts. Op die manier kon de griep zich razendsnel verspreiden. Van Amerika tot aan Australië: geen land bleef bespaard. Miljoenen mensen stierven. In de omgeving van Zwijndrecht lezen we voor het eerst op 27 juli 1918 van griepgevallen. Het ging hierbij om twintig militairen, die gelegerd waren in één van de kazernes in Dordrecht. Ook één van de dokters was geïnfecteerd. De zieken waren inmiddels in quarantaine gebracht in de hoop verdere verspreiding te voorkomen. Het mocht niet baten. Een week later waren ook in Hendrik-Ido-Ambacht drie griepgevallen geconstateerd en in Zwijndrecht vier. Toch bleef de situatie onder controle. De meeste zieken kwamen er weer bovenop. Een stilte volgde.

Tweede golf

Tot oktober. Toen kondigde zich een tweede golf aan. Het aantal griepgevallen nam snel toe. De ziekte kende een ernstiger karakter en vaak ging het om besmettingen binnen hetzelfde gezin. Medische hulp was schaars, waardoor het aantal doden snel opliep. Scholen werden gesloten (behalve in Groote Lindt - tot ergernis van bewoners), zangavonden uitgesteld en bedrijven stilgelegd. In Hendrik-Ido-Ambacht sprak men eind oktober van ruim vijfhonderd griepgevallen en drie doden. De bevolkingsomvang van Zwijndrecht was op dat moment meer dan twee keer zo groot, dus kunnen we hier wellicht spreken over meer dan duizend griepgevallen. In deze periode stierven meer dan veertig inwoners. Dat de ziekte in onze gemeente heel heftig was, bleek ook wel uit het feit dat de koningin in maart 1919 honderd gulden schonk aan de voorzitter van de Christelijke ziekenbond te Zwijndrecht, om tegemoet te komen aan de enorme kosten, die door de Spaanse griep waren gedaan.

Een direct gevolg van de Spaanse griep was meer aandacht voor de ziekenzorg in de jaren twintig en dertig. Denk daarbij aan het Groene Kruisgebouw, het sanatorium en de eerste ziekenwagen.

www.swaen.org

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden